Ο Παρνασσός στη μυθολογία
Ο Παρνασσός κατέχει εξέχουσα θέση στην ελληνική μυθολογία και συνδέεται άμεσα με την παράδοση του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα. Σύμφωνα με τον μύθο, μετά την καταστροφή του ανθρώπινου γένους από τον Δία, ο Δευκαλίων — γιος του Προμηθέα — και η σύζυγός του Πύρρα σώθηκαν επιβιβαζόμενοι σε πλοίο που κατασκεύασε ο ίδιος κατόπιν πατρικής συμβουλής. Ύστερα από εννέα ημέρες αδιάκοπης βροχής, το πλοίο προσάραξε στον Παρνασσό. Εκεί ο Δευκαλίων πρόσφερε θυσία στον Δία και, κατόπιν θεϊκής εύνοιας, το ανθρώπινο γένος αναγεννήθηκε. Παιδί του Δευκαλίωνα και της Πύρρας ήταν ο Έλληνας, ο γενάρχης των Ελλήνων, ο οποίος — κατά την παράδοση — γεννήθηκε στον Παρνασσό και συνδέθηκε με τις τύχες των ελληνικών φύλων.
Ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας, στα «Φωκικά», αναφέρει ότι το βουνό έλαβε το όνομά του από τον Παρνασσό, γιο της νύμφης Κλεοδώρας, ο οποίος θεωρείται ότι είχε διπλή πατρότητα: από τον θεό Ποσειδώνα και από τον θνητό Κλεόπομπο. Ο Παρνασσός ίδρυσε στο βουνό μια αρχαία πόλη, η οποία έφερε το όνομά του και καταστράφηκε κατά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα.
Μετά την καταστροφή, οι κάτοικοι, ακολουθώντας — κατά την παράδοση — τα ουρλιαχτά των λύκων, ανήλθαν σε υψηλότερο σημείο του βουνού και ίδρυσαν νέα πόλη, τη Λυκώρεια. Η ονομασία αποδίδεται είτε στις κραυγές των λύκων που τους καθοδήγησαν είτε, κατά ετυμολογική προσέγγιση, στις λέξεις «λύκη» (φως) και «όρος» (βουνό), υποδηλώνοντας το «φωτεινό βουνό». Από τη Λυκώρεια φέρεται να προήλθε και η ονομασία της υψηλότερης κορυφής του Παρνασσού, της Λιάκουρας (2.457 μ.), η οποία λούζεται στο φως του ήλιου. Η φωτεινότητα και ο ιερός χαρακτήρας του βουνού συνδέθηκαν με τη λατρεία του Απόλλωνα, ο οποίος εγκαθίδρυσε το μαντείο του στους πρόποδες του Παρνασσού, στους Δελφούς.
Κατά μία ακόμη εκδοχή, η Λυκώρεια ιδρύθηκε από τον Δευκαλίωνα και την Πύρρα στο Λιβάδι της Αράχωβας, όταν τα νερά υποχώρησαν και κατέβηκαν από την κορυφή. Η πόλη αφιερώθηκε στον Δία, προς τιμήν του οποίου ανεγέρθηκε ναός του Λυκωρείου Διός.
Τέλος, εναλλακτική ετυμολογική προσέγγιση θέλει το όνομα «Παρνασσός» να προέρχεται από προελληνική ρίζα, πιθανώς πελασγική, καθώς η κατάληξη -σσός απαντά συχνά σε προελληνικά τοπωνύμια. Αυτό υποδηλώνει ότι η ονομασία του βουνού ενδέχεται να προϋπήρχε της 2ης χιλιετίας π.Χ., μαρτυρώντας τη βαθιά αρχαιότητα της λατρευτικής και πολιτισμικής του σημασίας.
