Η Αραχωβίτικη Επαναστατημένη Σημαία ως Εθνικό Στοιχείο του Πανηγυριού μας
Το πανηγυράκι της Αράχωβας αποτελεί μια βαθιά ριζωμένη θρησκευτική εορτή προς τιμήν του Αγίου Γεωργίου. Μέσα όμως στο χρόνο, η πίστη του τόπου μας ενώθηκε με την ιστορία του, και έτσι στη γιορτή αυτή ενσωματώθηκαν και ισχυρά εθνικά στοιχεία, ως ζωντανή μνήμη της ένδοξης Μάχης της Αράχωβας.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σύμβολα αυτής της σύνδεσης είναι η επαναστατημένη αραχωβίτικη σημαία, η οποία περιφέρεται τιμητικά την παραμονή της εορτής. Σήμερα, καθώς τη βλέπουμε να κρατείται από φουστανελοφόρους, δεν αντικρίζουμε απλώς ένα ιστορικό κειμήλιο· αντικρίζουμε ένα ζωντανό σύμβολο πίστης και αγώνα.
Η σημαία αυτή θεωρείται η πρώτη επαναστατική σημαία της Στερεάς Ελλάδας. Συνδέεται με τα πρώτα βήματα της Επανάστασης του 1821, όταν, στις 28 Μαρτίου, ο Αθανάσιος Διάκος κάλεσε τους Αραχωβίτες να ενισχύσουν τον Αγώνα. Η ανταπόκριση υπήρξε άμεση: 200 άνδρες ξεκίνησαν την ίδια κιόλας νύχτα, με επικεφαλής τον πρόκριτο Νικόλαος Σιμαρέσης, κρατώντας την ιερή αυτή σημαία.
Πάνω της ήταν κεντημένη η μορφή του Αγίου Γεωργίου, πολιούχου της Αράχωβας, και χαραγμένα τα λόγια «Ελευθερία ή θάνατος». Η σημαία παραδόθηκε στον Διάκο στο μοναστήρι Λυκούρεσι στη Χαιρώνεια και λίγο αργότερα υψώθηκε στη Λιβαδειά, όπου την 1η Απριλίου 1821 ευλογήθηκε από τους επισκόπους Σαλώνων, Αθηνών και Ταλαντίου.
Από τότε, η πορεία της χάνεται μέσα στις μάχες του Αγώνα, πιθανότατα στη μάχη της Αλαμάνας. Όμως το πνεύμα της δεν χάθηκε ποτέ.
Σήμερα, το αντίγραφό της φυλάσσεται στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου Αράχωβας και φέρεται με τιμή στη λιτανεία, για να μας θυμίζει ότι η πίστη και η ελευθερία πορεύτηκαν μαζί. Ότι ο τόπος αυτός δεν κράτησε μόνο την παράδοση, αλλά και την ιστορική του ευθύνη.
Ας κρατήσουμε κι εμείς ζωντανή αυτή τη μνήμη.
Ενδεικτικές ιστορικές πηγές:
- Εκδοτική Αθηνών, Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΒ, σελ. 100
Γίνεται αναφορά στην πανηγυρική δοξολογία στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στη Λιβαδειάς και στην ευλογία της επαναστατημένης σημαίας με την εικόνα του Αγίου Γεωργίου και την επιγραφή «Ελευθερία ή θάνατος». - Γεώργιος Κρέμος, Φωκικά, τόμος Β΄, 1880, σελ. 100
Αναφέρεται στην παράδοση της Αραχωβίτικης σημαίας υπό τον Νικόλαο Σιμαρέση στον Αθανάσιο Διάκο και περιγράφεται η ιερή σημαία με έμβλημα τον Άγιο Γεώργιο και τις λέξεις «Ελευθερία ή θάνατος». Διευκρινίζεται επίσης ότι κατά την έναρξη της Επανάστασης στη Μονή Οσίου Λουκά δεν υπήρχε λάβαρο, παρά μόνο «απλούν ρινόμακτρον ως σημαίαν». - Τάκης Λάππας, Θανάσης Διάκος και Ο ήρωας της Αλαμάνας
Αναφέρει ότι η πρώτη επαναστατημένη σημαία της Ρούμελης υπήρξε η Αραχωβίτικη, την οποία έφερε ο Νικόλαος Σιμαρέσης. - Ιωάννης Φιλήμων, Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, Αθήνα 1860
Γίνεται μνεία στον Νικόλαο Σιμαρέση, ο οποίος έφερε την επαναστατημένη σημαία εκ της «Ανεμωρείας» (Αράχωβα) και την παρέδωσε στον Αθανάσιο Διάκο, καθώς και στη δοξολογία που τελέστηκε στη Λιβαδειά.
